Epilepsja to schorzenie neurologiczne, które powoduje powtarzające się napady. Napad występuje, gdy w mózgu dochodzi do nagłego, nietypowego wyładowania elektrycznego. Może to wpływać na ruch, świadomość, uczucia, zachowanie lub zmysły przez krótki czas. Chociaż napady mogą wyglądać przerażająco, epilepsja jest częstsza niż wielu ludziom się wydaje, a wiele osób prowadzi w pełni aktywne życie z tą chorobą.
Czym jest padaczka i jak powoduje napady?
Mózg działa poprzez wysyłanie sygnałów elektrycznych między komórkami nerwowymi. W padaczce sygnały te mogą czasami ulec zakłóceniu, powodując, że mózg wysyła nagłe, nieprawidłowe komunikaty. Kiedy tak się dzieje, może wystąpić napad padaczkowy.
Napady padaczkowe nie są jednakowe. U niektórych osób powodują drgawki i utratę przytomności. U innych mogą wyglądać jak wpatrywanie się w przestrzeń przez kilka sekund, dezorientacja, powtarzalne ruchy lub odczuwanie nietypowych zapachów, smaków lub doznań. Objawy zależą od tego, która część mózgu jest dotknięta i jak daleko rozprzestrzenia się nieprawidłowa aktywność elektryczna.
Objawy padaczki i sygnały ostrzegawcze napadu
Objawy napadu mogą się znacznie różnić w zależności od osoby. Niektóre osoby mają wyraźne objawy fizyczne, podczas gdy inne mają subtelniejsze oznaki ostrzegawcze. Typowe objawy napadu mogą obejmować nagłe zesztywnienie, drgawki, utratę świadomości, dezorientację lub krótkotrwałe okresy braku reakcji.
Następnie osoba może odczuwać zmęczenie, dezorientację lub ból głowy. Powrót do zdrowia może zająć minuty, a czasami dłużej, w zależności od rodzaju napadu.
Rodzaje napadów padaczkowych w epilepsji
Istnieją różne rodzaje napadów padaczkowych, a ich zrozumienie może ułatwić rozpoznanie padaczki.
Napady ogniskowe i padaczka ogniskowa
Napady ogniskowe rozpoczynają się w jednym obszarze mózgu. Objawy mogą być bardzo zróżnicowane. Niektóre osoby pozostają świadome, ale odczuwają nietypowe uczucia, ruchy lub doznania. Inne stają się zdezorientowane, wpatrują się w pustkę lub powtarzają ruchy, takie jak mlaskanie lub pocieranie dłoni. Napad ogniskowy może pozostać w jednym obszarze lub rozprzestrzenić się dalej.
Napady nieświadomości (napady typu petit mal)
Napady nieświadomości są częstsze u dzieci, chociaż mogą wystąpić również w innych grupach wiekowych. Zazwyczaj powodują krótkotrwałą utratę świadomości. Dziecko może nagle przestać mówić, wpatrywać się przed siebie przez kilka sekund, a następnie kontynuować tak, jakby nic się nie stało. Ponieważ są tak krótkie, mogą łatwo pozostać niezauważone.
Uogólnione napady toniczno-kloniczne (napady grand mal)
Jest to typ, który wiele osób wyobraża sobie, myśląc o epilepsji. Uogólnione napady toniczno-kloniczne zazwyczaj powodują sztywnienie ciała, po którym następują rytmiczne ruchy drgawkowe. Osoba traci świadomość i po napadzie może czuć się bardzo zmęczona. Chociaż świadkowanie takiego napadu może być niepokojące, podstawowa pierwsza pomoc może mieć realne znaczenie.
Napady miokloniczne
Miokloniczne napady padaczkowe powodują nagłe, krótkotrwałe szarpnięcia lub drgania, zazwyczaj w ramionach lub górnej części ciała. Często trwają tylko sekundę lub dwie, a osoba zazwyczaj pozostaje świadoma przez cały czas. Mogą występować samodzielnie lub wraz z innymi rodzajami napadów.
Napady atoniczne
Podczas napadu atonicznego mięśnie nagle tracą siłę i stają się wiotkie. Może to spowodować opadnięcie głowy lub upadek, co może prowadzić do urazów. Napady te są zazwyczaj bardzo krótkie, a powrót do zdrowia często jest szybki.
Drgawki gorączkowe
Drgawki gorączkowe występują u małych dzieci i są wywoływane przez wysoką gorączkę, a nie przez samą epilepsję. Chociaż mogą być przerażające dla rodziców, są zazwyczaj krótkotrwałe i niegroźne, a większość dzieci z nich wyrasta bez żadnych długotrwałych skutków.
Co powoduje padaczkę i napady padaczkowe?
Epilepsja może mieć wiele różnych przyczyn. Czasami jest powiązana z genetyką, w innych przypadkach może być związana z urazem mózgu, infekcją mózgu, guzem mózgu lub zmianami w rozwoju mózgu.
U wielu osób nie udaje się ustalić dokładnej przyczyny. Może to budzić frustrację, ale jest to częsta sytuacja. Jednak brak wiedzy na temat przyczyny nie oznacza, że schorzenia tego nie da się leczyć.
Czynniki wywołujące napady i czynniki ryzyka
Posiadanie epilepsji nie oznacza, że napady zdarzają się losowo. Dla wielu osób pewne sytuacje mogą zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia napadów. Są one znane jako czynniki wyzwalające napady i różnią się od podstawowej przyczyny epilepsji.
Do typowych czynników wywołujących napady należą: brak snu, stres, pominięcie dawki leku, migające światła, alkohol, choroba oraz gorączka. Szczególnie stres jest jednym z najczęściej zgłaszanych czynników wywołujących napady, dlatego radzenie sobie z nim może odgrywać ważną rolę w kontrolowaniu napadów.
Nie u każdego występują wyraźne czynniki wywołujące napady, a mogą one różnić się w zależności od osoby. Prowadzenie rejestru momentów wystąpienia napadów może pomóc w rozpoznaniu indywidualnych wzorców i zmniejszyć ryzyko wystąpienia kolejnego napadu.
Jak diagnozuje się padaczkę
Lekarze zazwyczaj diagnozują padaczkę, zadając szczegółowe pytania o to, co działo się przed, w trakcie i po napadzie. Opis od osoby, która była świadkiem epizodu, może być szczególnie pomocny.
Testy często obejmują elektroencefalogram, który rejestruje aktywność elektryczną mózgu, lub rezonans magnetyczny (MRI). Badania krwi i inne oceny również mogą być pomocne w ustaleniu innych przyczyn drgawek.
Ale należy wyjaśnić, że diagnoza nie opiera się na jednym objawie; należy wziąć pod uwagę pełny obraz kliniczny przed podjęciem decyzji, czy dana osoba ma padaczkę i jakiego rodzaju może to być.
Leczenie padaczki i leki przeciwpadaczkowe
Leczenie padaczki zależy od rodzaju napadów, wieku pacjenta, ogólnego stanu zdrowia i możliwej przyczyny. Dla wielu osób głównym leczeniem są leki przeciwpadaczkowe. Leki te pomagają zmniejszyć lub zapobiec napadom, a wielu pacjentów dzięki odpowiednim lekom uzyskuje dobrą kontrolę nad napadami.
Czasami znalezienie najlepszego leczenia wymaga czasu. Lekarz może musieć dostosować dawkę lub spróbować innego leku. Ważne jest, aby nie przerywać nagle przyjmowania leków przeciwdrgawkowych, chyba że pracownik służby zdrowia stwierdzi, że jest to bezpieczne.
Jeśli leki nie działają wystarczająco dobrze, można rozważyć inne opcje. Mogą one obejmować operację w wybranych przypadkach, specjalne diety lub terapie, takie jak stymulacja nerwu błędnego. Właściwy plan zależy od indywidualnej sytuacji.
Życie z epilepsją
Życie z padaczką może wiązać się z trudnościami praktycznymi i emocjonalnymi, zwłaszcza w zakresie prowadzenia pojazdów, pracy, nauki i samodzielności. Mimo to wiele osób cierpiących na padaczkę studiuje, pracuje, zakłada rodziny i cieszy się codziennym życiem.
Dobre codzienne nawyki mogą pomóc. Regularne przyjmowanie leków, wystarczająca ilość snu, radzenie sobie ze stresem i dotrzymywanie terminów wizyt kontrolnych – wszystko to ma znaczenie. Niektórzy ludzie uważają również za pomocne poznanie czynników wywołujących napady i prowadzenie rejestru ich występowania.
Wsparcie emocjonalne jest również ważne. Lęk, obniżony nastrój i strach przed kolejnym napadem mogą wpływać na jakość życia, dlatego wsparcie ze strony rodziny i przyjaciół może zrobić dużą różnicę.
Pomoc przyjacielowi lub członkowi rodziny cierpiącemu na padaczkę
Jeśli ktoś ma atak padaczkowy, zachowaj spokój. Usuń niebezpieczne przedmioty, jeśli to możliwe, chroń jego głowę czymś miękkim i gdy będzie to bezpieczne, połóż go na boku. Nie przytrzymuj go na siłę i niczego nie wkładaj do jego ust.
Należy wezwać służby ratunkowe, jeśli napad trwa dłużej niż pięć minut lub jeśli stan osoby nie poprawia się zgodnie z oczekiwaniami.
Padaczka na początku może brzmieć przytłaczająco, ale jasne informacje i odpowiednie leczenie mogą sprawić, że będzie znacznie łatwiejsza do opanowania.
Zrozumienie schorzenia jest często pierwszym krokiem do odzyskania poczucia kontroli.
Czytaj także
Co jeśli lekarstwo potrzebuje Ciebie? Jak udział ochotników w badaniach klinicznych przyczynia się do największych przełomów w medycynie
Za każdym ważnym przełomem w medycynie stoi jedna stała: ludzie. Nie tylko naukowcy i lekarze, ale zwykłe osoby, które decydują się na udział w badaniach klinicznych, a tym samym pomagają kształtować przyszłość medycyny. Jeśli jesteś fanem filmów o zombie, być może znasz takie tytuły jak World War Z, I Am [...]
Mity i fakty na temat badań klinicznych: Powszechne nieporozumienia
Ujawniamy powszechne mity i prawdy na temat badań klinicznych. Odkryj prawdziwe fakty na temat tego, jak działają badania kliniczne: kto może do nich dołączyć, gdzie są przeprowadzane, jak wygląda uczestnictwo i nie tylko.