Cykl menstruacyjny to comiesięczna seria zmian, przez które przechodzi kobiece ciało, aby przygotować kobietę do ewentualnej ciąży. Są one zwykle obecne przez dużą część życia kobiety, zaczynając od okresu dojrzewania, a kończąc na menopauzie.
Jest to skomplikowany proces do uregulowania, w którym rolę odgrywa wiele części ciała, takich jak macica, jajniki i mózg. Cykl rozpoczyna się wraz z pierwszym dniem krwawienia miesiączkowego (menstruacji) i jest podzielony na fazy, przy czym normalna długość cyklu wynosi od 24 do 38 dni. Dokładna długość cyklu może się różnić w zależności od miesiąca.
Podczas jednego cyklu jajeczko dojrzewa w jajnikach i jest uwalniane. Wyściółka macicy, znana jako endometrium, rośnie i pęcznieje, aby umożliwić zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki jajowej. Jeśli komórka jajowa została zapłodniona przez plemniki mężczyzny, przyczepia się do endometrium w macicy i zaczyna rosnąć w płód. Jeśli jajeczko nie zostanie zapłodnione, nie przyczepi się, co prowadzi do złuszczenia wyściółki macicy i uwolnienia jej przez pochwę w postaci krwi menstruacyjnej.
Fazy cyklu menstruacyjnego
Opisując cykl menstruacyjny, przyglądamy się zmianom zachodzącym w jajniku i dzielimy go na trzy fazy:
Faza pęcherzykowa:
Ta faza rozpoczyna się w pierwszym dniu miesiączki, Jest to okres, w którym pęcherzyki, małe wypełnione płynem woreczki znajdujące się wewnątrz jajników kobiety, rosną i rozwijają się. Zwykle podczas każdego cyklu tylko jeden z tych pęcherzyków rozwija się w pełni i zawiera przyszłą komórkę jajową, która zostanie uwolniona podczas owulacji. Faza pęcherzykowa trwa zwykle około 13 dni, a miesiączka trwa pomiędzy 4 i 8 dni na początku fazy folikularnej.
Faza owulacji:
Jest to najkrótsza faza cyklu, trwająca ok. 2 dni. Podczas tej fazy pęcherzyk pęka, uwalniając jajeczko do przewodu łączącego jajnik z macicą.
Faza lutealna:
Pęknięty pęcherzyk, który pozostaje w jajniku, staje się strukturą zwaną ciałkiem żółtym, które produkuje progesteron. Faza ta trwa zwykle około 14 dni, W tym czasie mogą wydarzyć się dwie rzeczy: Jeśli jajeczko nie zostanie zapłodnione lub nie przyczepi się do endometrium, ciałko żółte zaczyna się degenerować, a poziom progesteronu zaczyna spadać w połowie tej fazy. Jeśli jednak zapłodniona komórka jajowa prawidłowo zagnieździ się w endometrium, ciałko żółte nadal produkuje progesteron, który pomaga w utrzymaniu ciąży.
Zmiany hormonalne podczas cyklu miesiączkowego
Obecnie hormony cieszą się złą sławą. Obwinia się je za wiele rzeczy, a ludzie starają się unikać ich przyjmowania, chyba że jest to absolutnie konieczne. Ale czy naprawdę wiemy, czym jest hormon?
Hormony to przekaźniki chemiczne, które kontrolują i koordynują aktywność naszego organizmu. Przemieszczają się one przez krwiobieg do tkanek i narządów, a istnieją różne rodzaje hormonów, które współdziałają ze sobą, regulując wszystkie podstawowe funkcje organizmu, nie tylko nasz układ rozrodczy.
Dokładny sposób ich działania i interakcji między sobą jest złożonym procesem o wielu warstwach, ale skupiamy się na ich wpływie na żeński układ rozrodczy.
Pierwszą rzeczą, którą należy zrozumieć, jest to, że żeński układ rozrodczy jest regulowany głównie przez hormony wytwarzane w mózgu i jajnikach. W jednej z części mózgu, podwzgórzu, wytwarzany jest hormon zwany GnRH, który działa jako przekaźnik informujący przysadkę mózgową (również część mózgu) o konieczności produkcji hormonów LH i FSH. LH i FSH przemieszczają się we krwi do jajników, stymulując je do produkcji żeńskich hormonów płciowych - estrogenów i progesteronu.
Te cztery są uważane za hormony cyklu menstruacyjnego (LH, FSH, estrogen i progesteron) i prowadzą do różnych faz cyklu. Nie działają one jednak na zasadzie włącznika i wyłącznika. Każdy hormon ma określoną rolę, a jego działanie może się różnić w zależności od poziomu lub ilości każdego z nich.
Cykl hormonalny
W trakcie cyklu hormony oddziałują na siebie nawzajem, prowadząc do zmian w endometrium lub wyściółce macicy:
Na początku fazy folikularnej poziomy estrogenu i progesteronu są niskie, co powoduje zrzucanie endometrium. W tej fazie FSH jest odpowiedzialny za stymulowanie wzrostu i rozwoju pęcherzyków w jajniku.
Po zakończeniu fazy pęcherzykowej estrogen i progesteron powodują wzrost endometrium i pogrubienie naczyń krwionośnych. Endometrium osiąga pełny wzrost pod koniec fazy owulacyjnej, podczas której następuje również duży wzrost hormonu luteinizującego, który jest sygnałem do uwolnienia komórki jajowej z pęcherzyka. Jeśli zapłodniona komórka jajowa prawidłowo przyczepi się do endometrium, nie zostanie wydalona, a płód zacznie się rozwijać. Z drugiej strony, jeśli nie dojdzie do zapłodnienia, endometrium ponownie zanika, wyznaczając początek następnego cyklu.
Następnie, podczas fazy lutealnej, poziom progesteronu wzrasta, a następnie spada pod koniec fazy.
Objawy podczas cyklu miesiączkowego
Jak widzieliśmy, poziom hormonów zmienia się podczas cyklu miesiączkowego, co ma wpływ na cały organizm, nie tylko na układ rozrodczy.
Niektóre z objawów, które kojarzymy z cyklem miesiączkowym, mogą być spowodowane zmianami poziomu hormonów. Zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS) to grupa objawów, których niektóre kobiety doświadczają przed rozpoczęciem miesiączki lub w jej trakcie. Obejmują one zmiany nastroju kobiety, takie jak zwiększone uczucie smutku lub nerwowości, wahania nastroju lub krótki temperament. PMS dotyka około 48% kobiet, a objawy i skutki są różne dla każdej osoby. Dokładna przyczyna objawów PMS nie jest znana, ale badania sugerują, że progesteron jest prawdopodobnie jedną z przyczyn tych zmian nastroju. Jednak każda osoba ma inną wrażliwość na progesteron, na którą mogą wpływać takie czynniki, jak zmiany środowiskowe, a nawet wiek. Istnieją również objawy fizyczne, takie jak tkliwość piersi, skurcze, bóle głowy, trądzik i wzdęcia.
Zmiany hormonalne podczas cyklu miesiączkowego mogą również wpływać na jakość snu, Zarówno wysoki, jak i niski poziom progesteronu wiąże się z problemami ze snem. Z drugiej strony, wyższy poziom estrogenu ma pozytywny wpływ na sen.
Wiadomo również, że estrogen bierze udział w metabolizmie tłuszczów, promując tworzenie “dobrego cholesterolu” (HDL) i pomaga utrzymać “zły cholesterol” (LDL) na niskim poziomie. Kolejna z jego zalet wiąże się z nadawaniem skórze zdrowego wyglądu poprzez wspieranie tworzenia kolagenu i naczyń krwionośnych.
Choć może się to wydawać nielogiczne, estrogen może być odpowiedzialny za zmiany w zdrowiu kości. Pomaga zapobiegać utracie wapnia i przyczynia się do utrzymania zdrowej masy kostnej. Kiedy kobieta przechodzi menopauzę, jej poziom estrogenu spada, co może odgrywać rolę w rozwoju osteoporozy, choroby spowodowanej utratą masy kostnej i utratą gęstości mineralnej kości (BMD).